تبلیغات
باغچه علم - زندگی نامه ملک الشعرای بهار
میرزا محمد تقی متخلص به بهار در هفدهم آذر سال 1365 در تهران به دنیا آمد و هنوز هجده ساله نشده بود که پدر را از دست داد . بهار تخلص خود را ار بهار شیروانی دارد که از سخنوران دوره ناصر الدین شاه است

میرزا محمد تقی متخلص به بهار در
هفدهم آذر سال 1365 در تهران به دنیا آمد و هنوز هجده ساله نشده بود که پدر را از
دست داد . بهار تخلص خود را ار بهار شیروانی دارد که از سخنوران دوره ناصر الدین
شاه است


بهار ادبیات فارسی ا نخست نزد پدر
آموخت و از هفت سالگی به سرودن شعر روی اورد و چند سالی برای تکمیل معلومات فارسی و
عذبی خود از محضر میرزا عبدالجواد ادیب نیشابوری و صید علی خان درگزی استفاده کرد .
پس از دریافت شغل دولتی و منصب ملک الشعرایی به تکمیل زبان عربی پرداخت
.


بهار از چهارده سالگی ب همراهی پدر
در محافلآزادی خواهان حاظر شد و به واسطه
انس و الفتی که با افکار جدید پیدا کرده بود به مشروطه و آزادی دل بست






در دوران مشروطه و اواخر
قاجاریه


. پس از مرگ صبوری در سال 1283 -
۱۳۲۲ هـجری -. منصب وی و لقب ملک‌اشعرا به دستور مظفرالدین شاه قاجار به محمدتقی
هجده‌ساله رسید. در دوران استبداد صغیر در سال 1289 -
۱۳۲۸ هـجری -. بهار به
مشروطه‌طلبان خراسان پیوست و در انتشار روزنامهٔ خراسان با آنان همکاری کرد. وی
شعرهایی را در این روزنامه چاپ می‌کرد، از جمله شعر معروف «کار ایران با خداست» با
مطلع «با شَهِ ایران ز آزادی سخن گفتن خطاست». این روند تا فتح تهران در 28 تیر ماه
1288 - ۱ رجب ۱۳۲۷ هـجری - به‌دست مشروطه‌طلبان و استعفای محمدعلی شاه ادامه
یافت.



پادشها چشم خرد باز کنفکر
سرانجام در آغاز کن


باز گشا دیده بیدار خویشتا نگری عاقبت کار
خویش


مملکت ایران بر باد رفتپس که بر او کینه و بیداد
رفت


چو تو ندانی صفت داوریخصم
در آید به میانجیگری


می شود از خصم ، تبه ، کار توثروت ما کاهد و مقدار
تو


پادشها یکسره بد می کنیخود نه به ما بلکه خود می
کنی


پادشها خوی تو دلبند نیستجان رعیت ز تو خرسند
نیست




پس از فتح تهران، بهار نویسندگی را
نیز شروع کرد و اولین مقالات سیاسی و اجتماعی‌اش در طوس با امضای «م. بهار» و بعضی
از مقالاتش نیز بدون امضا در حبل‌المتین چاپ کلکته منتشر
شد.


بهار در 1289 - ۱۳۲۸ هـجری - در
مشهد روزنامهٔ نوبهار را که نظرات حزب دموکرات را که در همان سال راه‌اندازی شده
بود منتشر می‌کرد، تأسیس کرد. بهار هم‌زمان به عضویت کمیتهٔ ایالتی این حزب انتخاب
شد. به‌گفتهٔ خود بهار، در روزنامهٔ نوبهار (و بعد از آن تازه‌بهار)، برنامه‌اش
«مخالفت با بقای قوای روسیه در ایران و مخاصمه با سیاست آن دولت بود». نوبهار
به‌دستور کنسول روسیه توقیف شد و بهار بلافاصله روزنامهٔ جدیدش تازه‌بهار را منتشر
کرد. اما تازه‌بهار هم در دیماه 1288 -
محرم ۱۳۳۰ هـجری - به‌دستور وثوق‌الدوله
وزیر خارجهٔ وقت تعطیل شد. بهار و نه نفر از اعضای حزب دموکرات را نیز دست‌گیر کرده
و به تهران فرستاندند.


یک سال بعد ملک‌اشعرا دوباره به
مشهد برگشت و با اجازهٔ نیرالدوله والی خراسان دوباره روزنامهٔ نوبهار را
راه‌اندازی کرد. ولی به‌علت محدودیت‌های سیاسی این بار در زمینهٔ مسائل اجتماعی،
اخلاقی، و دینی می‌نوشت. بهار یک سال در نوبهار کار کرد و پس از آن، تقریباً
هم‌زمان با آغاز جنگ جهانی اول، به نمایندگی دورهٔ سوم مجلس شورای ملی، از درجز و
کلات و سرخس، انتخاب شد. نوبهار مجدداً از طرف کنسولگری‌های روسیه و بریتانیا توقیف
شد و بهار از راه روسیه به تهران رفت.


در تهران اعتبارنامهٔ بهار برای
وکالت مجلس با مخالفت روبرو شد ولی پس از شش ماه بالاخره قبول شد. بهار روزنامهٔ
نوبهار را این بار در تهران دوباره راه‌اندازی کرد که بعد از ماجراهایی مجدداً
توقیف شد و بهار به خراسان تبعید شد.


پس از انقلاب روسیه و شکوفایی مجدد
احزاب در ایران، بهار دوباره به تهران برگشت و دوسال پیاپی نیز به عضویت کمیتهٔ
مرکزی حزب دموکرات انتخاب شد. در این دو سال بهار انجمن ادبی دانشکده و مجله‌ٔ
ادبی‌ای با همین نام دایر کرد و نوبهار را نیز مجدداً برای مدتی راه انداخت. طبق
گفتهٔ خود وی، در این دوران به این نتیجه رسید که باید به‌جای روش‌های قبلی‌اش، به
ایجاد یک دولت مقتدر مرکزی کمک کند. در این باره، بهار می‌نویسد: «نه به جنگلی‌ها
عقیده داشته‌ام نه با خیابانی همراه و هم‌سلیقه بوده‌ام و نه با قیام کلنل محمدتقی
خان (به آن طریق) موافقت داشته‌ام».


با ظهور سردار سپه (رضاشاه پهلوی
بعدی) و وعدهٔ جمهوری‌اش، بهار با سردار سپه همراه شد ولی پس از مدتی «سر و کلهٔ
دیکتاتوری عظیمی را از پشت پرده» دید و انتقاد از دولت سردار سپه را شروع کرد. بهار
از قول سردار سپه (پس از روی گرداندن بهار از وی) می‌نویسد: «من ملک را خیلی دوست
داشته‌ام ولی خود او نخواست از من استفاده
کند».




در دوران رضاشاه


با باز شدن مجلس پنجم که بهار در
آن نمایندهٔ ترشیز است، فرار احمدشاه، و فرمانروایی کامل سردار سپه بر ایران، بهار
به مخالفت‌های خود ادامه می‌دهد (و از جمله در ۹ آبان ۱۳۰۴ رأی مخالف می‌دهد). در
نتیجه به مجلس مؤسسان که اکثر نمایندگان مجلس پنجم در آن عضوند دعوت نمی‌شود. در
مجلس ششم بهار برای آخرین بار و این بار از تهران به نمایندگی انتخاب شد و با پایان
این دوره از زندگی سیاسی کناره‌گیری می‌کند.


از ۱۳۰۵ تا ۱۳۲۰ بهار دوبار زندانی
می‌شود و یک بار نیز به مدت یک سال به اصفهان تبعید می‌شود. در همین درگیری‌ها
دیوان اشعارش که در چاپخانهٔ مجلس چاپ شده بود ولی توزیع نشده بود توسط شهربانی ضبط
می‌شود و بعد از شهریور ۱۳۲۰ از ۲۸۰ صفحهٔ اولیه تنها ۱۴۰ صفحه پیدا می‌شود. کارهای
دیگر بهار نیز، غیر از تاریخ سیستان، مجمل التواریخ، سبک‌شناسی، و چند کتاب درسی،
در انبار وزارت فرهنگ مفقود یا «مندرس» می‌شود. وی در ۱۳۲۳ پس از کنار رفتن رضاشاه
پهلوی کتاب تاریخ مختصر احزاب سیاسی را چاپ کرد و در آن به انحلال سلسله قاجار و
روی کار آمدن رضاشاه پرداخت.




در دورهٔ محمدرضا شاه پهلوی


پس از رضا شاه، با آغاز حکومت
محمدرضا شاه پهلوی دوره‌ای کوتاه مردم ایران زندگی سیاسی نسبتاً آزادانه‌ای را
تجربه کردند. این دوره، دوره شکل گیری و فعالیت و تحرک مجدد انجمن‌ها و تشکل‌های
فرهنگی و هنری بود.


انجمن ادبی ایران مجدداً در سال
۱۳۲۰ به ریاست ادیب السلطنه سمیعی و با یاری ملک الشعرای بهار و جمعی از شاعران و
نویسندگان پا گرفت.عمارت فرهنگستان ایران در اختیار این جمع قرار گرفت و هر هفته در
آن جلسه بر گزار می‌شد. در این جلسات شاعران و نویسندگان آثار خود را می‌خواندند و
در بارهٔ آن‌ها بحث و گفت و گو می‌کردند.در همین انجمن طرح‌هایی برای تالیف کتاب
لغت نامه، داستان و سناریو تهیه شد که در حد طرح
ماند.


در همین سال ملک الشعرای بهار
جمعیت ایرانی هوادار صلح را بنیان نهاد، و قصیدهٔ معروف جغد جنگ را بر پیشانی این
جمعیت نشاند. روزنامه مصلحت به مدیریت احمد لنکرانی نیز نشریه این جمعیت بود،
جمعیتی که بسیاری از شاعران و نویسندگان در آن فعال
بودند.


در دوران محمدرضا شاه پهلوی در
۱۳۲۵ بهار مدتی وزیر فرهنگ شد.



سبک


بهار در دوره دوم فعالیت ادبی خود
بعد از جنگ جهانی اول به بعد که در تهران اقامت گزید . گام به گام با زمان پیش رفت
و به روش ها و شیوه هاینوین رغبت می کند .
به تجدد می گراید و با شعر جوان متجدد همکاری میکند . شعرش پخته تر و سنجیده تر
میشود . در جدال بین کهنه پرستان و نوجویان ، هرگونه تجدد در ادبیات را اصولا
میپذیرد اما آن را به شرایط خاص که عبارت از حفظ اصول و سنن قدیمی باشد مشروط میکند
و خود در نوشته ها پایبند این سنن میباشد


بهار قصیده را به خوبی و صلابت
قصاید ادیب الممالک می سازد.



اما غزلیاتش اگر چه پخته و سفته و زیباست ، ان شور و عشق ویژه غزل او را
ندارد.



مثنوی های او هم در کامل استادی و هنرمندی ساخته شده است


از شاهکار های بی بدیع بهار قصیده
دماوندیه است که در سال 1301 -1341 هجری - به پیروی از قصیده ناصر خسرو سرود و در
ان نشان میدهد که آشکارا تحت تاثیر قطعه ای شب نیما سروده شده است





ای دیو سپید پای در بند! ای گنبد گیتی! ای دماوند!


از سیم به سر یکی کله خود ز آهن به میان یکی کمر بند


تا چشم بشر نبیندت روی
بنهفته به ابر، چهر دلبند


تا وارهی از دم ستوران وین
مردم نحس دیومانند


با شیر سپهر بسته پیمان
با اختر سعد کرده پیوند


چون گشت زمین ز جور گردون سرد و
سیه و خموش و آوند


بنواخت ز خشم بر فلک مشت آن مشت تویی، تو ای دماوند!


تو مشت درشت روزگاری از گردش قرنها پس افکند


ای مشت زمین! بر آسمان شو بر ری بنواز ضربتی چند


نی نی، تو نه مشت روزگاری ای کوه! نیم ز گفته خرسند


تو قلب فسرده‌ی زمینی از درد ورم نموده یک چند


شو منفجر ای دل زمانه ! وآن آتش خود نهفته مپسند


خامش منشین، سخن همی گوی افسرده مباش، خوش همی خند


ای مادر سر سپید! بشنو این
پند سیاه بخت فرزند


بگرای چو اژدهای گرزهبخروش چو شرزه شیر
ارغند






آثار :




.
تالیفات


چهار خطابه


یادگار زریران


احوال فردوسی


زندگانی مانی


دستور پنج استاد


شعر در ایران


تاریخ تطور شعر فارسی


دیوان اشعار


سبک شناسی


تاریخ مختصر احزاب سیاسی


نیرنگ سیاه سیاه یا کنیزان سفید (رمان)


تربیت نااهل (نمایشنامه)




تصحیح‌ها


تاریخ سیستان


رساله نفس


مجمل التواریخ و القصص


منتخب جوامع الحکایات و لوانع الروایات عوفی


تاریخ بلعمی (که پس از درگذشت او توسط محمد پروین
گنابادی تکمیل و چاپ شد)


شاهنامه فردوسی




طبقه بندی: زندگی نامه شعرا، 

تاریخ : چهارشنبه 14 خرداد 1393 | 05:44 ب.ظ | نویسنده : علی عزیزی | نظرات
.: Weblog Themes By VatanSkin :.